TESA และ PESA แตกต่างกันอย่างไร

คำว่า การเก็บอสุจิด้วยหัตถการทางการแพทย์อาจฟังดูน่าตกใจ และเป็นเรื่องที่ไม่ได้เตรียมใจมาก่อนรับการรักษา หลายคนเข้าใจว่าการที่ไม่พบตัวอสุจิในน้ำอสุจินั้น จะทำให้โอกาสในการเป็นพ่อคนนั้นริบหรี่ลง แต่ในความเป็นจริง เทคโนโลยีการรักษาภาวะมีบุตรยากในปัจจุบันมีวิธีที่น่าเชื่อถือหลายวิธีในการเก็บอสุจิโดยตรงจากระบบสืบพันธุ์ แม้ในกรณีที่ไม่สามารถเก็บด้วยวิธีปกติได้

จากประสบการณ์ของเราในการรักษาผู้มีบุตรยากด้วยวิธีการ ICSI วิธีการเก็บอสุจิอย่าง TESA และ PESA มักเป็นทางเลือกที่ถูกนำมาใช้สำหรับผู้ชายที่มีภาวะมีบุตรยากในบางกรณีเช่นกัน บทความนี้จะอธิบายรายละเอียดของแต่ละวิธี เปรียบเทียบความแตกต่าง และแนะนำสถานการณ์ที่เหมาะสมในการเลือกใช้แต่ละวิธี เพื่อช่วยให้คุณเข้าใจทางเลือกของตนเองได้ชัดเจนยิ่งขึ้น และมีความมั่นใจมากขึ้นในเส้นทางการรักษาที่กำลังจะเกิดขึ้น

ทำไมบ้างครั้งจึงจำเป็นต้องใช้วิธีเก็บอสุจิด้วยหัตถการทางการแพทย์

การไม่พบอสุจิในน้ำอสุจิ ไม่ได้หมายความว่าร่างกายหยุดการผลิตอสุจิแล้วเสมอไป ในหลายกรณี อสุจิยังคงถูกสร้างขึ้นภายในอัณฑะ แต่ไม่สามารถเคลื่อนผ่านระบบสืบพันธุ์ออกมาได้ ภาวะนี้เรียกว่า ภาวะไม่มีอสุจิ (Azoospermia) ซึ่งสามารถเกิดขึ้นได้จากหลายสาเหตุ

ในบางกรณี ปัญหาเกิดจากการอุดตัน เช่น การผ่าตัดในอดีต การติดเชื้อ หรือการทำหมันชาย อาจขัดขวางไม่ให้อสุจิเคลื่อนผ่านท่อนำอสุจิได้ ขณะที่ในบางกรณี การสร้างอสุจิอาจลดลงหรือไม่สม่ำเสมอ ส่งผลให้มีอสุจิอยู่เพียงเล็กน้อยภายในเนื้อเยื่ออัณฑะ แต่ไม่พบในน้ำอสุจิ

แพทย์จะทำการประเมินอย่างละเอียดก่อนแนะนำแนวทางการรักษา โดยอาจใช้การตรวจเลือด การวิเคราะห์น้ำอสุจิ และการตรวจภาพวินิจฉัย เพื่อระบุสาเหตุที่แท้จริง

PESA (Percutaneous Epididymal Sperm Aspiration: การดูดอสุจิจากหลอดเก็บอสุจิผ่านผิวหนัง) คืออะไร

PESA เป็นหนึ่งในวิธีเก็บอสุจิที่มีผลกระทบต่อร่างกายต่ำ ในการรักษาภาวะมีบุตรยาก แพทย์จะเก็บอสุจิโดยตรงจากหลอดเก็บอสุจิ (epididymis) แทนการเก็บจากการหลั่ง ซึ่งเป็นโครงสร้างขนาดเล็กที่อยู่ด้านหลังอัณฑะ ทำหน้าที่ในการเก็บและทำให้อสุจิเจริญสมบูรณ์ก่อนการหลั่ง

ขั้นตอนการทำ PESA มักใช้เวลาไม่นาน โดยแพทย์จะใช้เข็มขนาดเล็กดูดอสุจิจากหลอดเก็บอสุจิ ภายใต้การฉีดยาชาเฉพาะที่ เนื่องจากเป็นหัตถการขนาดเล็กที่ไม่มีแผลผ่าตัด ผู้เข้ารับบริการส่วนใหญ่จึงอาจรู้สึกเพียงอาการตึงหรือเจ็บเล็กน้อย และสามารถกลับบ้านได้ทันทีหลังเสร็จสิ้นขั้นตอน

PESA มักเหมาะสำหรับกรณีที่ร่างกายยังสามารถสร้างอสุจิได้ตามปกติ แต่มีการอุดตันไม่ให้อสุจิออกมาสู่น้ำอสุจิ เช่น ผู้ชายที่เคยทำหมัน หรือมีท่อนำอสุจิขาดหายตั้งแต่กำเนิด

ผู้เข้ารับบริการมักฟื้นตัวได้อย่างรวดเร็ว โดยอาจมีอาการบวมหรือระบมเล็กน้อยในช่วง 1-2 วันแรก แต่โอกาสที่จะเกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรงนั้นพบได้น้อยมาก โดยอสุจิที่ได้จะถูกนำเข้าสู่กระบวนการเตรียมในห้องปฏิบัติการ เพื่อเตรียมความพร้อมสำหรับนำไปใช้ในขั้นตอนการทำ IVF หรือ ICSI ต่อไป

TESA (Testicular Sperm Aspiration: การดูดอสุจิจากอัณฑะ) คืออะไร

TESA มีแนวทางที่แตกต่างจากการเก็บอสุจิวิธีอื่นเล็กน้อย โดยแพทย์จะทำการเก็บกู้อสุจิโดยตรงจาก “เนื้ออัณฑะ” แทนการเก็บจากหลอดเก็บอสุจิ วิธีนี้มักถูกนำมาใช้ในกรณีที่ไม่พบตัวอสุจิในหลอดเก็บอสุจิ หรือในรายที่การผลิตอสุจิมีปริมาณน้อยและไม่สม่ำเสมอ

ขั้นตอนการรักษายังคงใช้เวลาเพียงไม่นานและมักดำเนินการภายใต้การใช้ยาชาเฉพาะที่ โดยแพทย์จะใช้เข็มขนาดเล็กพิเศษเจาะผ่านเนื้อเยื่ออัณฑะเพื่อเก็บตัวอย่างขนาดเล็ก จากนั้นตัวอย่างดังกล่าวจะถูกส่งไปยังห้องปฏิบัติการเพื่อตรวจสอบและคัดกรองหาตัวอสุจิที่มีชีวิต (Viable sperm) ซึ่งมีความพร้อมสำหรับการนำไปใช้ในกระบวนการปฏิสนธิต่อไป

ความแตกต่างหลักระหว่าง TESA และ PESA

ในเบื้องต้น TESA และ PESA อาจฟังดูคล้ายกันมาก เนื่องจากทั้งสองหัตถการถูกออกแบบมาเพื่อเก็บกู้อสุจิในกรณีที่ไม่สามารถเก็บผ่านการหลั่งปกติได้ อีกทั้งยังเป็นหัตถการระยะสั้นที่ผู้เข้ารับบริการไม่ต้องพักค้างคืน (Outpatient procedures) และมักจะใช้ควบคู่ไปกับการรักษาด้วยวิธี IVF เหมือนกัน

ความแตกต่างสำคัญอยู่ที่ตำแหน่งที่เก็บอสุจิ

PESA เป็นการเก็บกู้อสุจิจากท่อพักอสุจิ (Epididymis) ซึ่งเป็นท่อขนาดเล็กที่อยู่บริเวณด้านหลังของอัณฑะ ทำหน้าที่เป็นแหล่งบ่มเพาะให้อสุจิเติบโตสมบูรณ์และถูกจัดเก็บไว้ก่อนการหลั่ง ในกรณีที่ร่างกายยังผลิตอสุจิได้ตามปกติแต่ถูกปิดกั้นไม่ให้หลั่งออกจากร่างกายได้ อสุจิมักยังคงสะสมอยู่ในบริเวณนี้ในปริมาณที่เพียงพอ

ในขณะที่ TESA เป็นการเก็บอสุจิโดยตรงจากอัณฑะ แพทย์จะเลือกใช้วิธีนี้เมื่ออสุจิไม่สามารถไปถึงหลอดเก็บอสุจิ หรือในกรณีที่มีการผลิตอสุจิน้อย จำเป็นต้องค้นหาอสุจิจากภายในเนื้อเยื่ออัณฑะโดยตรง

อีกหนึ่งความแตกต่างที่สำคัญคือเหตุผลในการเลือกใช้แต่ละวิธี โดยทั่วไป PESA จะถูกเลือกใช้เมื่อมีการอุดตันที่ทำให้อสุจิไม่สามารถเคลื่อนที่ออกมาได้ตามปกติ ขณะที่ TESA มักใช้ในกรณีที่การผลิตอสุจิลดลง หรือเมื่อแพทย์ยังไม่สามารถระบุได้แน่ชัดว่าอสุจิที่มีคุณภาพอยู่บริเวณใด

ทีมผู้เชี่ยวชาญของเราเลือกวิธีที่เหมาะสมได้อย่างไร

การเลือกใช้ PESA หรือ TESA ไม่ได้เป็นการตัดสินใจแบบสุ่ม แพทย์จะพิจารณาข้อมูลหลายด้านอย่างละเอียดก่อนแนะนำแนวทางที่เหมาะสม โดยมีเป้าหมายสำคัญคือการเลือกวิธีที่เรียบง่ายและมีประสิทธิภาพมากที่สุดตามสภาวะของร่างกาย

กระบวนการพิจารณามักเริ่มจากการตรวจสอบประวัติทางการแพทย์และผลการตรวจที่ผ่านมาอย่างละเอียด ตัวอย่างเช่น หากฝ่ายชายเคยทำหมัน หรือมีการอุดตันในระบบสืบพันธุ์ ร่างกายก็มักจะยังมีการผลิตอสุจิเป็นปกติ ในกรณีดังกล่าว การเก็บกู้อสุจิจากท่อพักอสุจิด้วยวิธี PESA มักเป็นทางเลือกแรกที่ทีมแพทย์พิจารณา

ในบางสถานการณ์อาจจำเป็นต้องใช้แนวทางที่แตกต่างออกไป โดยเฉพาะในกรณีที่กระบวนการผลิตอสุจิมีความไม่แน่นอนหรือมีปริมาณต่ำมาก ทีมแพทย์อาจแนะนำให้ทำการเก็บกู้อสุจิโดยตรงจากบริเวณอัณฑะ (Testicle) แทน

ขั้นตอนหลังจากการเก็บอสุจิ

หลังจากเก็บอสุจิด้วยวิธี PESA หรือ TESA แล้ว ขั้นตอนถัดไปจะดำเนินการในห้องปฏิบัติการ โดยนักวิทยาศาสตร์เพาะเลี้ยงตัวอ่อนจะตรวจสอบตัวอย่างอย่างละเอียดเพื่อค้นหาอสุจิที่สามารถใช้งานได้ ในบางกรณีสามารถพบอสุจิได้ง่าย แต่ในบางกรณีอสุจิอาจมีจำนวนน้อยมาก จำเป็นต้องใช้การขยายภาพระดับสูงในการค้นหา

เมื่อพบอสุจิที่สามารถใช้งานได้ จะมีการเตรียมเพื่อใช้ในการปฏิสนธิ โดยในกรณีส่วนใหญ่จะใช้เทคนิค ICSI แทนการปล่อยให้อสุจิปฏิสนธิกับไข่ตามธรรมชาติในจานเพาะเลี้ยง นักวิทยาศาสตร์เพาะเลี้ยงตัวอ่อนจะฉีดอสุจิ 1 ตัวเข้าไปในเซลล์ไข่โดยตรง วิธีนี้มีประโยชน์อย่างมากในกรณีที่มีจำนวนอสุจิน้อย

ในบางกรณี อสุจิที่เก็บได้อาจถูกนำไปแช่แข็งเพื่อใช้ในอนาคต กระบวนการนี้เรียกว่า การแช่แข็งเซลล์สืบพันธุ์ (Cryopreservation) ซึ่งช่วยให้สามารถเก็บรักษาอสุจิได้อย่างปลอดภัย และนำมาใช้ในรอบการทำ IVF ในภายหลังได้

ขั้นตอนถัดไปจะขึ้นอยู่กับแผนการรักษาของแต่ละบุคคล บางรายอาจดำเนินการทำ IVF ต่อทันที ขณะที่บางรายอาจเลือกเก็บอสุจิไว้ก่อน ระหว่างรอการตรวจเพิ่มเติมหรือการเตรียมความพร้อมในขั้นตอนถัดไป

ทำความเข้าใจทางเลือกในการรักษา เพื่อก้าวต่อไปด้วยความมั่นใจ

การทราบว่าอาจจำเป็นต้องใช้วิธีเก็บอสุจิ อาจทำให้รู้สึกกังวลในช่วงแรก อย่างไรก็ตาม ผู้ป่วยจำนวนมากจะรู้สึกมั่นใจขึ้นเมื่อเข้าใจขั้นตอนและเหตุผลในการเลือกใช้วิธีเหล่านี้ ทั้ง PESA และ TESA เป็นเทคนิคที่ได้รับการยอมรับอย่างแพร่หลาย ช่วยให้แพทย์สามารถเก็บอสุจิได้อย่างปลอดภัยในกรณีที่ไม่สามารถเก็บจากการหลั่งได้

จุดที่สำคัญที่สุดคือ หัตถการเหล่านี้ช่วยขยายขีดความสามารถและเพิ่มโอกาสในการรักษาให้กว้างขึ้น แม้ในกรณีที่ไม่พบตัวอสุจิจากการตรวจน้ำเชื้อตามปกติ แต่ในระบบสืบพันธุ์อาจยังมีอสุจิที่มีชีวิต (Viable sperm) สะสมอยู่ และด้วยเทคโนโลยีห้องปฏิบัติการที่ทันสมัยอย่าง ICSI อสุจิเหล่านั้นมักจะสามารถนำมาใช้ในกระบวนการรักษาด้วยวิธี IVF ได้อย่างประสบความสำเร็จ

หากคุณกำลังพิจารณาวิธีเก็บอสุจิ หรือได้รับคำแนะนำให้ใช้วิธีดังกล่าว ทีมผู้เชี่ยวชาญของเราที่ Lifespan Birth พร้อมให้คำแนะนำในทุกขั้นตอน และช่วยประเมินว่าวิธีใดเหมาะสมที่สุดสำหรับคุณ แต่ละกรณีมีความแตกต่างกัน การได้รับการดูแลจากผู้เชี่ยวชาญที่มีประสบการณ์จะช่วยให้คุณเห็นแนวทางการรักษาที่ชัดเจนมากยิ่งขึ้น เมื่อคุณพร้อมที่จะศึกษาและวางแผนการรักษาเพิ่มเติม สามารถติดต่อทีมของเราเพื่อรับการดูแลอย่างใส่ใจและคำแนะนำที่เหมาะสมเฉพาะบุคคล